 |
Er bestaat geen éénduidige definitie van hoogbegaafdheid.
Er zijn wel vele kenmerken waardoor hoogbegaafdheid herkend kan worden. Als
voorbeeld zijn er opvallende motorische, intellectuele en sociale
vaardigheden zoals een uitstekende fijne motoriek, een brede interesse, een
uitmuntend geheugen en het goed om kunnen gaan met oudere kinderen.
Bij het uitleggen van wat hoogbegaafdheid is gebruiken we hier het
(triadisch) interdependentiemodel van Renzulli/Mönks.
Dit model gaat uit van
- 3 persoonskenmerken, te weten:
- hoge intellectuele capaciteiten (IQ hoger dan 130)
- doorzettingsvermogen om taak te volbrengen
- creativiteit = het op originele wijze oplossen of
bedenken van problemen;
- 3 sociale-omgevingsfactoren, die van belang zijn voor de
ontwikkeling van een hoogbegaafd kind, te weten:
- gezin
- peers (=ontwikkelingsgelijken, dit zijn niet
noodzakelijk de leeftijdgenoten, maar bij hoogbegaafde kinderen oudere
kinderen)
- school.
Hiernaast is de sociaal-emotionele vaardigheid van het
kind, voor een effectieve communicatie en omgang met de omgeving, van niet
te onderschatten belang.
Indien de sociale omgeving geen ruimte biedt aan een hoogbegaafd kind om
zich te ontwikkelen, zal de hoogbegaafdheid in de kiem gesmoord worden. Dit
heeft grote consequenties voor het zelfbeeld en de ontwikkeling van het
kind. In het gunstigste geval voltooit het op latere leeftijd alsnog een
studie.
Andersom is het ook niet mogelijk een kind waarbij de drie persoonskenmerken
ontbreken, hoogbegaafd te maken! De ouders worden soms bekeken als fanaten
die hun kind gestimuleerd hebben om beter te presteren. Dit kan niet. Wel
gaan veel ouders van hoogbegaafde kinderen in op de wens van hun kinderen om
een bepaald iets te doen. Ieder kind heeft recht op dit responsief
stimuleren.
Uit het model blijkt ook dat de drie persoonskenmerken in hoge mate aanwezig
moeten zijn, willen we kunnen spreken van hoogbegaafdheid.
Tot slot blijkt eveneens uit het model dat de sociale omgeving een
belemmerende factor kan zijn. Wanneer er van hieruit geen voeding komt, of
een verkeerde voeding, zal het hoogbegaafde kind in zijn ontwikkeling
belemmerd worden.
Een hoogbegaafd kind kan tot hoge prestaties komen wanneer de drie
persoonskenmerken in hoge mate aanwezig zijn, er een positief stimulerende
sociale omgeving is en er onderlinge harmonie bestaat tussen de zes genoemde
punten.
|